Energie!
Dat zit er in de praktijkgemeenschap aquathermie, letterlijk en figuurlijk. Sommige deelnemers zijn al vergevorderd met hun plannen andere zijn nog in de beginfase. Maar luisteren naar elkaar helpt in elke fase. Op 8 april was het gezelschap bij elkaar aan het water van de Houkesloot Sneek.
Uitgelicht
Hij doet het! (bijna)
Jachthaven Vlieland gaat de gastendouches met aquathermie verwarmen. De gasleiding is al doorgebrand; er is geen weg terug. Straks wordt het water uit de jachthaven gebruikt voor de verwarming.
De ambitie: 500 douches per dag, 100% groene energie.
Kleine groep, snel handelen
De Jachthaven Vlieland is een stichting. Het traject begon met grootse plannen, vele aansluitingen en veel partijen. Naarmate meer duidelijk werd en de eerste moeilijkheden zich aandienden, haakten partijen af. Een geluk bij een ongeluk, want voor de stichting, die daarmee meer regie kreeg, betekende dit dat de plannen sneller en eenvoudiger uitgevoerd konden worden. De stichting heeft het systeem nu ook volledig in eigen beheer. Drie grote warmtewisselaars gaan binnenkort het water in. Ze zijn door eigen mensen voorzien van een beschermingswand om de kwetsbare kunststof collectorbuizen te beschermen tegen de reuring in de haven. De drie units worden “opgehangen” aan een RVS-frame, zodat ze voor inspectie en onderhoud naar boven gehaald kunnen worden; de aansluitleiding is daarom flexibel.
Slim bufferen en eigen opwek
En hoe zit het met de netaansluiting dan? Moest die verzwaard worden? Moest erop gewacht worden? Nee, het geluk was dat de netaansluiting al eerder toereikend was gemaakt en nu voldoende is voor het systeem. Wel wordt er slim omgegaan met elektriciteit. Op tijd bufferen bijvoorbeeld. Dingen niet laten gebeuren, maar vóór zijn. Daar komt het dashboard in beeld. Zo slim. Je ziet real-time gebruik, vraag, aantal gasten, temperatuur etc. Op tijd bufferen kan ook doordat informatie over bijvoorbeeld het aantal gasten van morgen bekend is. De haven ziet hoeveel boten de kant van Vlieland opkomen en kan dan voorsorteren op het gebruik. Daarbij heeft de haven eigen zonnepanelen in beheer; die zorgen voor de grootste elektralevering. De drie warmtewisselaars en buffervaten, met een bijdrage van de bestaande zonneboiler, voorzien in warm water. Gas is dus niet meer nodig, wat een besparing van 2.000 m³ gas per maand oplevert. Het systeem blijkt wel een behoorlijke investering van zo’n half miljoen euro en heeft een terugverdientijd van zeven jaar. Het project heeft trouwens nu overcapaciteit met één extra warmtewisselaar. Dat maakt het nu iets duurder, maar is gedaan met het plan in de toekomst uit te breiden.
Zout water? Getijdenwater?
De warmtewisselaars zijn nog niet eerder in zout water gebruikt. Het is dus een klein experiment. En getijdewater gebruiken is ook voor het eerst (in Nederland). De voordelen zijn dat het geen invloed op de watertemperatuur heeft en de aangroei gering zal zijn. De havenstichting koos daarom voor kunststof warmtewisselaars in plaats van RVS. Dat is goedkoper en kan beter tegen zout. De continue getijdestroom is juist gunstig voor het collecteren van warmte uit het water.
Aan!
Hij doet het bijna, maar nog niet helemaal. Op 9 mei wordt de boel aangesloten en is de officiële opening.
Feiten:
Ontwikkeling door Jachthaven Vlieland
3 warmtewisselaars, materiaal kunststof
Metalen beschermingsframe en ophangsysteem; eigen ontwerp
500 douches per dag
101 kilowatt vermogen
1 zonneboiler ondersteunt
1 dashboard monitort o.a. aantal gasten, actueel verbruik, opwek zonnepanelen en temperaturen, en stuurt aan
Warmtebron: Waddenzee, getijde, zout water
500.000,- investering, 7 jaar terugverdientijd
2.000 m³ gasbesparing per maand
Na de pauze...
Visioning exercise
Wat is visioning? Het doel van de visioning exercise is om te verkennen wat er nodig is om aquathermie in 2050 breed te gebruiken binnen energiegemeenschappen voor het verwarmen van gebouwen. Daarbij werd gekeken naar de ideale situatie in 2050 en welke stappen tussen nu en dan nodig zijn. Denk aan veranderingen in mindset, regelgeving en vergunningen.
De centrale visie luidt:
In 2050 heeft de Noordzeeregio een eerlijke, duurzame en door de gemeenschap gedragen energietoekomst gerealiseerd, gebaseerd op aquathermie.
Deze visie is opgebouwd rond vier basiselementen:
- Culturele en gedragsveranderingen die nodig zijn om de visie in 2050 te realiseren.
- Structurele, institutionele en regelgevende veranderingen.
- Technologische ontwikkelingen en kennisbehoeften om de visie te kunnen vervullen.
- Organisatorische veranderingen, inclusief markten en gebruikerspraktijken, die nodig zijn om de visie te realiseren.
Tijdens de oefening werd zowel vooruitgekeken (van nu naar 2050) als teruggeredeneerd vanuit 2050. Daarbij werd bekeken wat er in de periodes 2040–2050 en 2030–2040 moet gebeuren om de gewenste toekomst te bereiken.
De ideeën die uit de sessies kwamen waren divers. Zo werd voorgesteld om gebruik te maken van bestaande waternetwerken. In de komende decennia zouden oude wateren kunnen worden hersteld, waarna richting 2050 het netwerk verder wordt uitgebreid met waterlopen. Een ander idee was om slim gebruik te maken van werkzaamheden in de bodem. Wanneer er in bestaande wijken of nieuwbouwwijken wordt gegraven voor kabels en leidingen, kan tegelijkertijd een warmtenet worden aangelegd.
Ook kwamen ideeën naar voren zoals het inzetten van ambassadeurs, het delen van inspirerende verhalen en het ontwikkelen van beslisbomen om keuzes makkelijker te maken.
De visioning exercise is onderdeel van WaterWarmth en richt zich op beleidsmakers en politici. Het doel is om anders te kijken naar het gebruik van grondstoffen en naar duurzame energie. Als Europa in 2050 zonder aardgas wil functioneren, zelfvoorzienend wil zijn in energie en deze betaalbaar en beschikbaar wil houden voor iedereen, dan moet daar nu al aan gewerkt worden. De visie voor 2050 vormt daarvoor een belangrijke basis.
